İsmet KÖSOĞLU


TARİH KOKAN ERZURUM, DADAŞ DİYARI ERZURUM'DA SAYGI İTİBAR VE VEFA GÖRDÜM

e-mail: ismetkosoglu53@gmail.com


    Gittim gördüm yazdım
    Komşu ta­ri­hi şehir Er­zu­rum Rize’nin sos­yal, kül­tü­rel ve eko­no­mik an­lam­da en sıkı bağlı ol­du­ğu il­le­rin ba­şın­da gelir.
    Kısa süre önce dost­lar­la bu­luş­mak hal hatır sor­mak için aile­ce gezim oldu.
    Sık sık gün­de­me ge­tir­di­ğim Ri­ze-Er­zu­rum ka­ra­yo­lu­nun öne­mi­ne bir kez daha inan­dım. Bu yol, tü­nel­le­ri ve bağ­lan­tı yol­la­rı ile bir an önce ta­mam­lan­ma­lı. Rize ol­du­ğu kadar Er­zu­rum daha doğ­ru­su ser­hat hat­tı­mız Doğu Ana­do­lu’muz yolun hız­la­na­rak ta­mam­lan­ma­sı­nı büyük bir he­ye­can­la bek­li­yor.
Kırık ve Dal­lı­ka­vak ol­ma­lı
    2018 yı­lın­da ta­mam­la­nan Ovit Tü­ne­li bu yol­da­ki ula­şım için ye­ter­li değil. 10 yıl önce de­lin­me­ye baş­la­nan Kırık ve Dallı Kavak Tü­nel­le­ri de daha fazla zaman ge­çi­ril­me­den ta­mam­lan­ma­lı.
    14 km lik Ovit Tü­ne­li 6 yılda ta­mam­lan­dı,7200 met­re­lik KIRIK 10 yıl oldu, buna yakın 3100 met­re­lik Dal­lı­ka­vak niye bit­mi­yor an­la­mış de­ği­lim. Sı­kın­tı­nın ara­zi­de ol­du­ğu söy­le­ni­yor ama asıl sı­kın­tı yük­le­ni­ci fir­ma­lar­da ve Er­zu­rum si­ya­set­çi­le­rin­de. Er­zu­rum’da yıl­lar­ca bu böl­ge­den se­çi­lip Ba­kan­lık yapan Mil­let­ve­kil­li­ği yapan zat­lar ma­ale­sef bu tü­nel­le­rin ya­pı­mı için hiç yo­rul­mu­yor.
    Mu­ha­le­fe­ti say­mı­yo­rum ama ik­ti­dar olan Ulaş­tır­ma Ba­kan­lı­ğı ve Ka­ra­yol­la­rı Genel Mü­dür­lü­ğü­nün yo­lu­nu bil­me­le­ri lazım. Zaman ge­çi­yor. 2023 de ya­pı­la­cak se­çi­min ne ola­ca­ğı belli değil ama gö­rü­nen köyün kı­la­vuz is­te­me­di­ği­ni he­pi­miz bi­li­yo­ruz.
    Şimdi de­ğil­se bir daha bu Tü­nel­ler ve Yol olmaz.
Er­zu­rum sev­da­lı­sı dost­lar­la
    Er­zu­rum de­yin­ce ilk etap­ta ak­lı­ma Çifte Mi­na­re, Yetim Hoca, Cağ Ke­ba­bı, Tah­sin Bay­ra­moğ­lu, Ervak Baş­ka­nı Erdal Güzel DHA emek­li Bölge Mü­dü­rü mes­lek­ta­şım Kadir Sa­bun­cu­oğ­lu bey­ler ge­li­yor.
    Kısa sü­re­de Ga­ze­te­ci Bay­ram Ali Ka­val­cı ar­ka­da­şım­la Çifte Mi­na­re önün­de bu­luş­ma son­ra­sı Tah­sin Bay­ra­moğ­lu, Kadir Sa­bun­cu­oğ­lu ve Erdal Güzel bey­ler­le epey­ce süren güzel bir soh­be­ti­miz oldu.
    Er­zu­rum­lu dost­la­rın hep­sin­de Ka­ra­de­niz’e ne zaman ula­şa­ca­ğız bek­len­ti­si var. Kı­sa­ca Er­zu­rum Ovit üze­rin­den Ka­ra­de­niz’e ula­şa­cak yolu bek­li­yor.
    Si­ya­si ve bü­rok­rat yet­ki­li­ler­den ricam Er­zu­rum’un has­re­ti­ni din­di­rin ne olur.6 yılda ta­mam­la­nan Ovit Tü­ne­li­nin ya­rı­sı kadar ol­ma­yan KIRIK ve DAL­LI­KA­VAK Tü­nel­le­ri­nin ge­cik­me­si, dur­ma­sı size hiç mi do­kun­mu­yor. Siz nasıl si­ya­set­çi­si­niz.
Er­zu­rum’da Vefa’yı gör­düm
    Er­zu­rum Bü­yük­şe­hir Be­le­di­ye­si Baş­kan Meh­met Sek­men Baş­kan­lı­ğın­da yerel ma­na­da güzel ça­lış­ma­lar yü­rü­tü­yor. Mo­dern ya­pı­laş­ma, dö­kü­len ta­ri­hi yer­le­re el atıl­dı­ğı ya­pı­lan iş­ler­den belli.
    Çifte Mi­na­re önü mez­be­le­lik­ten kur­tul­muş.
    İnsan­la­rın ra­hat­lık­la gezip din­le­ne­bi­le­ce­ği otur­ma yer­le­ri ya­pıl­mış.
    Bir­çok şe­hir­de örnek ola­cak ça­lış­ma­lar.
    Ve­fa­yı gör­düm der­ken bo­şu­na söy­le­me­dim.
    12 Eylül’ün en hızlı dö­ne­min­de 1977-80 ara­sın­da MHP den Er­zu­rum Mil­let­ve­kil­li­ği yapan ak­ra­bam, bü­yü­ğüm Nev­zat Kö­soğ­lu’ nun ismi Bü­yük­şe­hir ta­ra­fın­dan Nisan ayın­da Has­ta­ne­ler Cad­de­si üze­rin­de Eski Nu­mu­ne Has­ta­ne­si’nin ye­ri­ne ya­pı­lan rek­re­as­yon ve park ala­nı­na ve­ril­di.
    Eski Mil­let­ve­ki­li ve fikir ada­mı­nın is­mi­nin parka ve­ri­le­rek ya­şa­tıl­ma­sı ve­fa­nın gös­ter­ge­si­dir.
    Türk Dün­ya­sı­nın önem­li fikir adamı mü­te­fek­kir Rah­met­li Nev­zat ağa­be­yi­mi­zin adını park­ta gör­mek­ten zi­ya­de­siy­le mutlu oldum Baş­kan Meh­met Sek­men beye bir kez daha te­şek­kür ede­rim.
    Unu­tur­san unu­tu­lur­sun sözü ya­pı­lan hiz­met­ler­le yere düş­mez in­şal­lah.
Alt Ge­çi­de Mus­ta­fa Durak Sa­kar­ya
    1876 do­ğum­lu Mus­ta­fa Durak Sa­kar­ya 23 Nisan 1920'de açı­lan TBMM'ne 1. Dönem Er­zu­rum mil­let­ve­ki­li ola­rak görev ya­pı­yor.
    Ay­rı­ca 1933 ile 1935 yıl­la­rın­da Er­zu­rum Be­le­di­ye Baş­kan­lı­ğı gö­re­vi­ni yaptı. So­ya­dı ka­nu­nu ile Sa­kar­ya Mey­dan Mu­ha­re­be­si­ne ka­tıl­ma­sın­dan ötürü Sa­kar­ya so­ya­dı­nı aldı.
    İlk dönem mec­lis­te iki defa gün­de­me gelen Mec­li­sin Kay­se­ri'ye nakli me­se­le­sin­de söz almış ve mil­let­ve­kil­le­ri­nin nak­lin ya­pıl­ma­ma­sı hu­su­sun­da ikna et­me­yi ba­şa­ran bir isim.
    Mus­ta­fa Durak Sa­kar­ya uzun yıl­lar Rize’de ya­şa­yan ve ta­nış­ma nasip ola­rak bir­çok kez soh­bet et­ti­ğim Ke­ma­let­tin Mü­hür­da­roğ­lu’nun ka­yın­pe­de­ri­dir.
    Durak Sa­kar­ya is­mi­ni Er­zu­rum’un en işlek cad­de­le­rin­den bi­rin­de ya­pı­lan alt­ge­çi­de ve­ril­me­si ka­dir­şi­nas­lık ör­ne­ği­dir.
    Hiz­met ya­pan­la­rın unu­tul­ma­dı­ğı­nı bir kez daha gör­düm.
İkiz­de­re­li Yetim Hoca
    İkiz­de­re Cimil aşağı köylü Yetim hoca la­kap­lı Mus­ta­fa Zihni Efen­di 1827-1912 yıl­la­rı ara­sın­da ya­şa­mış.
    Ci­mil­de­ki Taş­çı­oğ­lu ak­ra­ba­sın­dan­dır.
    Yetim ola­rak bü­yü­dü­ğü için Yetim Hoca ola­rak nam yap­mış­tır.
    Kabri Er­zu­rum Asri Me­zar­lı­ğın­da­dır. Er­zu­rum'da İlmi ve dini bil­gi­si ile İz Bı­ra­kan önem­li isim­ler­den bi­ri­dir.
    Tah­sin Bay­ra­moğ­lu abime ri­ca­da bu­lun­dum beni Yetim Ho­ca­nın so­ka­ğı­na getir diye Sağ olsun bizi kı­ra­ma­dı hasta ha­liy­le Yetim Hoca so­ka­ğı­nı gör­me­mi­ze re­fa­kat etti.
    Ya­ku­ti­ye’deki Ayaz­pa­şa Ma­hal­le­sin­de­ki Zey­nel Ca­mi­si­nin ku­ze­yi­ne rast­la­yan Çık­maz so­ka­ğa gi­rer­ken sağ kö­şe­nin ba­şın­da kira ile otur­du­ğu iki katlı kâgir evini gör­düm.
    Yetim Hoca Çık­ma­zı So­ka­ğın­da ha­ra­be­ye dön­müş evin et­ra­fı öğ­ren­di­ği­me göre Va­kıf­la­ra ait iş­yer­le­ri ile çe­pe­çev­re çev­ril­miş du­rum­da. Yetim Ho­ca­nın iki katlı evi iş­yer­le­ri ara­sın­da ça­tı­sın­da ot bit­miş ama il­gi­le­nen yok ma­ale­sef.
    Za­ma­nın­da Er­zu­rum’da önem­li bir isim olan Yetim Hoca her gün ga­ze­te­si­ni okur, gün­lük olay­la­rı takip eder­di. Si­ya­si iş­ler­le uğ­raş­ma­yı sev­me­yen Yetim Hoca’’ Ulema on­la­rın dı­şın­da kal­ma­lı­dır’’ derdi.
Er­zu­rum’da Dö­ner­ci Hacı Baba’ya uğ­ra­ma­dan dö­nül­mez
    1964 yı­lın­da ku­rul­muş. Aile ku­ru­lu­şu.
    Ya­ku­ti­ye’de bu­lu­nan mo­dern Dö­ner­ci Hacı Baba dö­ne­ri ve hiz­me­tiy­le mü­kem­mel bir tesis. Rize’de 1966 da ku­rul­muş fakat bugün kent­sel dö­nü­şüm­den do­la­yı ol­ma­yan HUZUR Lo­kan­ta­mız ne idiy­se Er­zu­rum’daki Hacı Baba’da bence aynı mar­ka­dır.
    Sıcak ilgi güler yüzlü ser­vis ve hij­yen te­miz­lik ön saf­ha­da. Tah­sin Bay­ra­moğ­lu abim­le aile­ce nefis bir öğlen ye­me­ği yemek nasip oldu.
Er­zu­rum’u dü­şü­nen­ler var
    Her şe­hir­de sözü din­le­nir ak­lı­se­lim in­san­la­ra çok ih­ti­yaç var. Para her yerde lazım ama pa­ra­nın geç­me­di­ği yer­ler­de bilge in­san­lar ken­di­ni gös­te­rir.
    Şeh­rin sa­hi­bi halk­tır ama yö­ne­ten­ler daha çok so­rum­lu­dur.
    Dev­le­tin ata­dı­ğı ida­re­ci ve va­tan­da­şın seç­ti­ği si­ya­set­çi ko­nu­la­ra hem vakıf ol­ma­lı hem çözüm bul­ma­lı.
    Çözüm bu­la­ma­yan­lar yu­kar­da yaz­dı­ğım ak­lı­se­lim in­san­la­ra da­nış­ma­lı ki ortak akıl­da çözüm yolu bul­sun­lar.
    Rize’de Er­zu­rum ben­ze­ri Vakıf yok. Emsal der­se­niz bir­çok Der­nek­ler var, hem Rize’de hem İstan­bul ve An­ka­ra’da fa­ali­yet­te olan STK lar şe­hi­re katkı ne yapar bil­mi­yo­rum. Te­pe­de­ki­ler ya si­ya­set pe­şin­de ya kendi rek­la­mı için kol­tu­ğu ko­ru­mak pe­şin­de ça­ba­lar durur.
    Er­zu­rum’da et­ki­li ve so­rum­lu­luk bi­lin­ciy­le fa­ali­yet veren ERVAK Baş­ka­nı Ecz. Erdal Güzel baş­kan­lı­ğın­da el atıl­ma­sı ge­re­ken her ko­nu­ya de­tay­lı­ca çözüm arı­yor, Yıl­lar önce İspir­de ya­pı­lan Sul­tan Se­ki­si prog­ra­mı­na ka­tıl­mış­tım O sem­poz­yum­da yal­nız İspir Er­zu­rum değil Bölge ma­sa­ya ya­tı­rıl­mış aka­de­mis­yen­ler, eli kalem tu­tan­lar, si­ya­set­çi­ler, ko­nu­şan­lar, dü­şü­nen­ler bilgi ak­ta­rı­mı yap­mış­tı.
    Adı gibi güzel Erdal Güzel Baş­kan ger­çek­ten Er­zu­rum için bir değer. Si­ya­set­çi­ler­den daha çok şehir için çaba gös­te­re­rek ka­mu­oyu­nu bil­gi­len­di­ri­yor. Erdal Baş­ka­nın Rize’ye özel il­gi­si var bu­nu­da be­lirt­me­den geç­me­ye­ce­ğim. Okul ar­ka­daş­la­rı mes­lek­taş­la­rı Rize’den. Yıl­lar önce aynı sı­nıf­ta ol­du­ğu ar­ka­daş­la­rı­nı unut­ma­mış..

    ERVAK Yö­ne­ti­min­de olan bir başka değer bizim mes­le­ğin du­aye­ni Ga­ze­te­ci ağa­be­yim Kadir Sa­bun­cu­oğ­lu. Mes­lek­ten kâğıt üze­rin­de emek­li ama gö­re­vi­ne halen devam edi­yor çünkü Er­zu­rum’un Kadir Sa­bun­cu­oğ­lu’na ih­ti­ya­cı var. Sem­pa­tik Er­zu­rum efen­di­si Kadir ağa­be­yi­me sağ­lık­lı ömür­ler di­li­yo­rum.
    Ya­şa­dı­ğı, ekmek ye­di­ği şehri unut­ma­yan de­ğer­ler ya­şa­tıl­ma­lı.
    Erdal Güzel ve Kadir Sa­bun­cu­oğ­lu gibi şeh­rin has­ta­sı bir isim­dir Tah­sin Bay­ra­moğ­lu
    Ağa­be­yim Tah­sin Bay­ra­moğ­lu, si­ya­set­çi ama biz­den biri. Rize ba­sı­nı­nın böl­ge­de­ki en güzel haber kay­na­ğı­dır. Ovit-Kı­rık ve Dallı Kavak onun için ya­pıl­maz­sa ha­ya­tın ol­ma­ya­ca­ğı kadar önem­li­dir.
    Tah­sin Bay­ra­moğ­lu Ri­ze-Er­zu­rum ka­ra­yo­lu ko­nu­sun­da adeta öm­rü­nü tü­ket­ti. Ekrem Orhon’dan devam eden Ovit sev­gi­si onu yol aşığı yaptı. Kıs­men sağ­lık prob­le­mi olan Bay­ra­moğ­lu ağa­be­yi­me Al­lah­tan acil şi­fa­lar di­li­yo­rum, eski sağ­lı­ğı­na ka­vuş­ma­lı ki bize Ri­ze-Er­zu­rum ka­ra­yo­lun­da ya­pıl­ma­yan yer­le­ri gös­ter­me­de re­fa­kat­çi­lik yap­ma­lı.
Coğ­ra­fi İşaret almış Ana­do­lu Su Bö­re­ği
    Fab­ri­ka gibi ima­lat yapan leziz bir iş­let­me. Su Bö­re­ği için Coğ­ra­fi işa­ret alın­mış.
    Er­zu­rum Su Bö­re­ği ko­nu­sun­da ge­le­nek­sel bir sanat gibi iş­li­yor. Muh­te­şem tesis ile şehir için­de ser­vis im­kâ­nı ol­du­ğu gibi şe­hir­le­ra­ra­sın­da da kargo ile Börek gön­de­ril­me­si mar­ka­ya olan gü­ve­nin eseri olsa gerek.
    Ben yedim tat­tım. Te­re­ya­ğı ile Er­zu­rum’un ge­le­nek­sel Civil pey­nir ağır­lık­lı Su Bö­re­ği ger­çek­ten yi­yi­lecek bir börek. Tah­sin Bay­ra­moğ­lu dos­tu­mun sa­ye­sin­de ta­nı­dım bil­dim, gü­ve­ni­lir bir iş­let­me.
    Ku­ru­cu­su Ser­kan Ak­kö­se beyi böyle güzel bir te­si­si Er­zu­rum’a ka­vuş­tur­du­ğu için te­şek­kür eder iş­le­rin­de ba­şa­rı­lar di­li­yo­rum.