TÜRK ÇAYCILIĞININ BAYRAMI KUTLU OLSUN (14 NİSAN 1951)

Ge­ri­ye hoş bir seda ola­rak kaldı.
    Çay, 1930’lu yıl­la­rın so­nun­da Rize’ye gelir ve Ri­ze­li­nin ha­ya­tı­nı de­ğiş­ti­rir. Do­ğuş­tan gur­bet­çi olan halk, bir kur­tu­luş ümidi ola­rak sa­rı­lır çaya. Adına bay­ram­lar, çay dem­le­me gün­le­ri ve fes­ti­val­ler ter­tip­le­nir­di. 1950 lı yıl­lar­da Rize’de “Çay Dem­le­me Tö­re­ni” dü­zen­le­nir ve top­la­nan ilk çay­lar­dan çay dem­le­nen çay ko­nuk­lar Rize ili­nin yö­ne­ti­ci­le­ri, da­vet­li­ler ve üre­ti­ci­ler­le bir­lik­te içi­lir­di.
ÇAY İLE DEĞİŞEN HA­YAT­LAR
    Dağ, taş gi­zem­li yeşil yap­ra­ğın bü­yü­süy­le kap­la­nın­ca iklim de­ği­şir. Za­man­la top­ra­ğın aile içe­ri­sin­de kar­deş­ler ara­sın­da çok küçük par­ça­la­ra bö­lü­nün­ce ve eko­no­mik de­ğe­ri dü­şün­ce ge­çi­mi kar­şı­la­ya­maz olur, Ri­ze­li’ye yine gur­bet yol­la­rı gö­zü­kür.
    Çay ta­rı­mı ar­ka­da ka­lan­lar­ca yü­rü­tü­lür.
    Çay bay­ram­la­rı, Çay Dem­le­me Gün­le­ri ve Çay Fes­ti­val­le­ri tarih olur ve hoş seda ola­rak kalır.
    Çay bay­ra­mı do­la­yı­sıy­la 14 Nisan 1951 Cu­mar­te­si günü saat 15.00 ter­tip edi­len top­lan­tı­da başta Vali Nâzım Üner olmak üzere mülki erkân ve sivil top­lum ku­ru­luş­la­rı ve çay müs­tah­sil­le­ri hazır bu­lu­nu­yor­lar­dı.
YILIN İLK ÇA­YI­NA TÖREN
    Tören İstik­lâl Marşı ile açıl­mış, Çay Fab­ri­ka­sı Mü­dü­rü Asım Zih­ni­oğ­lu bir ko­nuş­ma ya­pa­rak, önce mi­sa­fir­le­re hoş gel­di­niz dedi ve söz­le­ri­ne de­vam­la: “Yılın ilk ça­yı­nın dem­len­me­si hu­su­sun­da ter­tip edi­len bu kabil tö­re­nin, çay­cı­lar için mesut bir ha­di­se ol­du­ğu­nu te­ba­rüz et­tir­miş­tir. Yurt çay­cı­lı­ğı­nın ana pren­sip­le­ri­ne temas ede­rek Çay Fab­ri­ka­sı­nın du­ru­mu hak­kın­da da bazı açık­la­ma­lar­da bu­lun­muş­tur. Bu arada; Türk çay­cı­lı­ğı­nın ho­ca­sı ve bu dâ­va­nın ba­ni­si Sayın Zihni Derin’i sevgi ile yâd ede­rek, bu uğur­da her biri ayrı ayrı ça­lı­şan zi­ra­at­çı ar­ka­daş­la­rı­nın, diğer mü­te­şeb­bis va­tan­daş­la­rın ha­tı­ra­la­rı­nı an­mış­tır. Çay müs­tah­sil­le­ri­ni on dört yıl­lık gay­ret­le­rin­den ötürü teb­rik etmiş; 1951 mah­sul yı­lı­nın ha­yır­lı ve be­re­ket­li ol­ma­sı te­men­ni­siy­le söz­le­ri­ne ni­ha­yet ver­miş­tir.
ÇAYIN TARİHİ MÜ­CA­DE­LE DO­LU­DUR
    Daha sonra Bahçe Kül­tür­le­ri İstas­yo­nu Mü­dü­rü Yük­sek Zi­ra­at Mü­hen­di­si Kâzım Kar­tal da, Türk Çay­cı­lı­ğı­nın kısa bir ta­rih­çe­si­ni an­lat­mış­tır. Yük­sek Zi­ra­at Mü­hen­di­si İzzet­tin Sallı kısa süren ko­nuş­ma­sın­da çay mah­mu­lü­nün çeşit ve ka­li­te­le­rin­den ba­his­le; mu­aye­ne edil­mek üzere İngil­te­re’de Vo­burn Ex­pe­ri­men­tal Sta­ti­on Mü­dü­rü Dr. Ha­rold H. Mann’a gön­de­ri­len 1950 yılı Çay Fab­ri­ka­sı ima­lâ­tı­na ait altı çeşit çay hak­kın­da Lond­ra’da çay mü­te­has­sı­sı R. O. Man­nell ta­ra­fın­dan ve­ri­len ra­po­run ter­cü­me­si­ni oku­muş­tur.
    Daha sonra, da­vet­li­le­re çay ikram edil­miş ve fab­ri­ka gez­di­ri­le­rek tö­re­ne ni­ha­yet ve­ril­miş.

ÇAY GELDİ RİZE ŞEN OLDU
Bizim Ri­ze­li yıl­lar­ca
Gur­bet elde has­ret çekti
Çay ge­lin­ce mem­le­ke­te
“Derin” bir oh di­ye­cek­ti

    İlk tohum orda atıl­dı
    Başı sisli Garal dağı
    Yurda ser­ma­ye ka­tıl­dı
    Baş­la­dı ge­liş­me çağı

Geçim dardı, kıt­lık vardı
Halkı bir he­ye­can sardı
Gitti mısır, man­da­li­na
Ye­ri­ni yeşil çay aldı

    Rize çayı, Türk’ün çayı
    Şanı tuttu dün­ya­yı
    Unu­tul­maz Zihni Derin
    Çok bü­yük­tür onun payı

İnönü attı te­me­li
Rize kal­kın­sın emeli
Çay ta­rı­mı­na hız verdi
Ona rah­met gön­der­me­li

    Çay bah­çe­si, alım yeri
    Her saf­ha­sı alın teri
    Bizim yeşil Rize oldu
    Dün­ya­da çayın li­de­ri